Η Ελλάδα των 16 νομών: τοπικισμός vs. παγκοσμιοποίηση;

Ο χάρτης της Ελλάδας αλλάζει. Οι 52 νομοί περιορίζονται σε 16, και οι 1.033 δήμοι συγχωνεύονται σε 400. Η επικείμενη διοικητική μεταρρύθμιση «Καποδίστριας 2» στοχεύει στη δημιουργία μικρών ευέλικτων σχημάτων με αυξημένη λειτουργική και οικονομική αυτοδυναμία. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Πριν από 10 χρόνια, το 1998, εφαρμόστηκε το πρώτο σχέδιο «Καποδίστριας» και οι 6.000 δήμοι και κοινότητες της χώρας έφτασαν τους 1.033. Η τότε αξιωματική αντιπολίτευση διαφώνησε με την μεταρρύθμιση και δηλωσε οτι θα την καταργήσει. Σήμερα, το εγχείρημα, παρά την ανεπάρκεια κονδυλίων και υποστηρικτικών μηχανισμών, κρίνεται θετικό και επεκτείνεται.

Μεγάλη σημασία θα παίξουν βέβαια τα κριτήρια με τα οποία θα γίνουν οι συνενώσεις νομών. Η γεωγραφία, η σύνθεση του πληθυσμού, ο βαθμός ανάπτυξης, η κοινωνική συνοχή, όλα είναι σημαντικά. Δείτε τον νέο χάρτη με την Ελλάδα των 16 νομών εδώ. Η Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες, το βορειοανατολικό Αιγαίο, τα Επτάνησα, η Θεσσαλία και η Ήπειρος γίνονται υπερνομοί. Η Πελλοπόνησσος σπάει σε Μεσσηνία-Αρκαδία-Λακωνία-Αργολίδα-Κορινθία, ενώ Αχαΐα-Ηλεία ενώνονται με Αιτωλοακαρνανία-Φωκίδα. Η Αττική είναι υπερνομός από μόνη της και η υπόλοιπη Στερεά Ελλάδα ενώνεται με την Εύβοια δημιουργώντας έναν ακόμη υπερνομό. Η Θράκη σπάει σε Εβρο-Ροδόπη και Ξάνθη-Καβάλα μαζί με Δράμα-Σέρρες, και η υπόλοιπη Μακεδονία σπάει σε τρεις μεγάλους υπερνομούς με πρωτεύουσες την Θεσσαλονίκη, τη Βέροια και την Κοζάνη.

Φαντάζομαι οτι θα υπάρξουν αντιδράσεις από τοπικούς φορείς, και ιδιαίτερα για τις συνενώσεις δήμων, είτε για να μην χάσουν τις τοπικές τους εξουσίες είτε γιατί πράγματι οι συνενώσεις θα γίνουν με λάθος κριτήρια. Είναι λογικό οι κάτοικοι των μικρών πόλεων και χωριών να αισθάνονται οτι θα «χαθούν» μέσα στις διευρημένες μονάδες, οτι κανείς δεν θα ενδιαφέρεται πια γι’ αυτούς. Όμως η ύπαρξη τοπικών συμβουλίων, όπως έδειξε η εφαρμογή του Καποδίστρια 1, εγγυάται σε ικανοποιητικό βαθμό την φωνή των μικρότερων τοπικών κοινωνιών.

Συνολικά, πιστεύω οτι η μεταρρύθμιση αυτή είναι προς την σωστή κατεύθυνση. Η γραφειοκρατία και η «ανοργανωσιά» της χώρας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον κατακερματισμό εξουσιών, στο οτι πολλοί εμπλέκονται στις διάφορες διαδικασίες και τελικά δεν υπάρχει συντονισμός. Το είδαμε ξεκάθαρα και στις πρόσφατες φωτιές όπου οι φλόγες δεν υπολόγισαν τα σύνορα των νομών και βρέθηκαν γειτονικοί νομάρχες να μαλώνουν για το που θα πάνε τα πυροσβεστικά χωρίς κανένα συντονισμό. Η αποκέντρωση εξουσιών με μεγάλες, αλλά ευέλικτες, μονάδες αυτοδιοίκησης στην περιφέρεια είναι επιβεβλημένη και συμβαίνει σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αρκεί να δοθεί ουσιαστική οικονομική και λειτουργική αυτονομία στους νέους διευρυμένους νομούς και δήμους.

Εξάλλου, μήπως είναι καιρός να σταματήσουμε να αισθανόμαστε κάτοικοι μόνο του απόλυτα κοντινού μας περιβάλλοντος, της γειτονιάς, του χωριού, της κωμόπολης, αλλά να δούμε και λίγο πιο μακριά, να αισθανθούμε οτι είμαστε μέλη μιας διευρυμένης κοινωνίας όπου το καλό του συνόλου θα είναι και δικό μας καλό; Για παράδειγμα, να δούμε οτι το να πετάμε τα σκουπίδια στην χαράδρα του γειτονικού δήμου δεν απομακρύνει το πρόβλημα από εμάς ή οτι η προώθηση του τουρισμού της ευρύτερης περιοχής θα έχει πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα από την προβολή μόνο του δικού μας χωριού. Μη με παρεξηγήσετε, δεν είμαι οπαδός της «παγκοσμιοποίησης», αλλά πραγματικά πιστεύω οτι αν διευρύνουμε λίγο τους ορίζοντες αυτού που ονομάζουμε «γειτονιά» μας και συνεργαστούμε με τους κατοικους της ευρύτερης περιοχής μας, τότε πολλαπλασιάζουμε τις δυνατότητες να διατηρήσουμε και να προβάλλουμε το τοπικό χρώμα της ελληνικής περιφέρειας.

Και μερικές ακόμα λεπτομέριες:

- Σε ό,τι αφορά τους δήμους, σε πρώτη φάση οι συνενώσεις θα είναι εκούσιες με οικονομικά κίνητρα, στη συνέχεια όμως (και οπωσδήποτε πριν από τις επόμενες δημοτικές εκλογές) θα είναι υποχρεωτικές. Σε ό,τι αφορά τις νομαρχίες οι συνενώσεις θα είναι υποχρεωτικές.

- Οι σημερινές δημαρχίες και νομαρχίες δεν θα κλείσουν, απλώς θα λειτουργούν ως… υποκαταστήματα των νέων δομών, προκειμένου να εξυπηρετούνται καλύτερα οι πολίτες.

Περισσότερα εδώ.